MAGTYMGULY köñle gaýgy getirme!

Bu bir iş wagtydyr özüñi ýitirme!

Sözümi añlan ýok diýp ümsüm oturma!

Jahan giñdir çendan bilen-de bardyr.

„Türkmen Milli-Demokratik Hereketi“

(TM-DH)

(türkmenlik)

Türkmen Milli-Demokratik hereketi, bir ýüzlenme hem-de özüniñ yzarlaýan maksatlaryny we düşünjelerini orta atmak bilen öz işine başlaýar.

TM-DH Türkmensährada, häzirki Eýranyñ syýasy çäginde ýaşaýan türkmen milletiniñ öz milli azatlygyna gowuşmagy bilen özüniñ gadymy mukaddes we bereketli topraklarynda erkana we bol-elin ýaşap bilmegi ugrunda iş alyp barjak Milli, Graşsyz we Demokratik hereketdir.

„Türkmensähra“(günorta Türkmenistan), Hazar deñizinden Aladagyñ demirgazyk we Köpetdagyñ günorta eteklerine baryp ýetýän giñişligi öz içine alýan, türkmeniñ gadymy hemde häzirki toprgynyñ bir bölegidir.

TM-DH öz milli garaýşlarynyñ esaslary bilen ylalaşyan beýleki türkmen milli hereketleri, şonuñ ýaly-da milli şahysyýatlary bilen arkalaşyk etmäge hatda birigip bir milli gurama öwrülmäge taýýardyr. Şol maksada ýetmek üçin bolsa, açyk dialog alyp barmaga taýýardygyny yglan edýär.

„TM-DH“nyñ ýüzlenmesi:

Hormatly ildeşler,

Bu gün türkmen milletiniñ uly bir bölegi bolan Türkmensähra türkmenlerine dilini, däbini ve dini düşünjelerini yitirmek bilen, taryh sahnasyndan hemişelik ýitip gitmek howpy abanýar. Ýagny Fars sowonizminin 80 ýyllyk diktatorçylykly häkimiýýetiniñ netijesinde: Diliniñ, mukaddes görýän töreleriniñ(däp-dessurlarynyñ), hatda türkmenliginiñ iñ soñky alamaty bolan milli egin-eşikleriniñ ýok edilmegi, topraklarynyñ dürli ýollar bilen ellerinden alynyp göçürip getirilen kesekilere berilmegi, Türkmensähradaky döwlet işlerini bilkaslaýyn kesekilere berip türkmen ýaşlaryny bolsa başga pars şähärlerine iş gözleginde göçüp gitmäge mejbur edilmegi, türkmenleriñ arasynda neşekeşligi hem-de bu rasistik planlaryñ netijesinde duçar bolan garyplygyndan peýdalanyp her hili pyssy-pujurlykdyr ahlaksyzlygy bilkaslaýyn ýaýradylmagy, Gülüstan adynda welayet döretmek bilen, bir tarapdan türkmenleri öz ýaşaýan ata watanlarynda azlyk bir millete öwürmek, beýleki tarapdan bolsa Türkmensäranyñ taryhy adyny jografiýadan pozup ýok etmek, türkmen ýer-ýurt hem adam adlaryny aýyryp ýerine pars adlar goydurmak … we bir söz bilen aýtsak; türkmenler aç-açan bir milli genosit netijesinde, milli ýşaýşynyñ iñ soñky demlerini alýarlar. Içerde il arasynda aýdylşy ýaly: „apartaýt syýasaty alyp barýan Tehran hökümeti Türkmensährany türkmensiz isleýärler“.

Şeýle bir gorkunç, kemsidiji hem elhenç taryhy şertlerde, özüni türkmen bilýän we türkmenligine guwanyp bilýän ähli adamlaryñ birleşip, güýçlerini bir ýere toplap bir maksada ugrukdyrmak bilen bu howply ýagdaýdan gutulmak ugrunda, döwrümiziñ ähli mümkinçiliklerinden peýdalanmak arkaly hereket etmekligi „halkymyzyñ mukaddes arzuwy hökmünde“ bir milli wezipedir diýip düşünýäris. Milli azatlygymyzyñ meselesi nähili we haýsy ýollar bilen çözüljegini bolsa, bu günki we geljegki taryhy şertler we biziñ hem-de beýleki zulum astynda ýaşaýan milletleriñ bu şertlerden peýdalanyp bilmek ukybymyz kesgitlär.

Eýranda milli zulum astynda ýaşaýan türkleriñ bir parçasy bolan türkmen milleti, fars rasizmine garşy alnyp barylýan bu „milli azad ediş“ hereketde ähli milli zuluma garşy göreşýän milletleriñ (Hororan türkleri, Azerbeýjan türkleri, Gaşgaylar, Araplar, Buluçlar, Kürtler, Lorlar…) ýanyndadyr we olar bilen bir hatarda durýar.

Türkmen Milli-Demokratik Hereketiniñ şu güne çenli öñe sürülen çözgüt ýollaryna garaýşy:

1-Bu günki türkmen milleti we onuñ ata-babalary müñlerçe ýyl bäri öz ata watanynda dürli medeniýetler dörödüp ýaşap gelen halkdyr.Türkmeniñ köki müñlerçe ýyl geçmişe daýanýan özüne mahsus baý dili, töresi we dini ynançlary bardyr.

Gynansak-da,Türkmen topragy soñky 125 ýylyñ dowamynda bolan basybalyjykly uruşlaryñ we kolonýalistik siýasatlaryñ netijesinde parçalandy, ýagny Ors kolonýalistik goşunlarynyñ hem-de Tehran hökümetiniñ her taraply kömegi bilen ülkämiz basylyp alynandan soñ, olaryñ arasynda 1881-nji ýylyñ Desambr aýynda baglanyp „Ahal şertnamasy adlandyrylan“ we ondan soñraky käbir özara ylalaşyklarynyñ netijesinde bölündi: häzirki Garaşsyz Türkmenistan jemhuriyeti, Türkmensähra we Günorta Turkistanyñ bir bölegi (häzirki Owganystanyñ demirgazyk bölümi). Emma türkmen milleti bu kolonýalistik şertnamany ykrar etmedi , resmiyete tanamady, özara gatnaşyklary bolsa bir bitöwi millet hökmünde dowam etdirdi.Çyzylan araçäkler bolsa diñe kagyz ýüzünde diýen ýaly galdy. Diñe 1925-nji ýylda haçan-da Türkmensährada Osman Ahunyñ baştutanlygyndaky milli azad ediş hereket, kolonýalistleriñ dikmesi bolan Rezaşanyñ tarapyndan, arbablarynyñ beren mödern ýaraglaryna daýanmak arkaly ýeñlişe uçradylandan soñ, häzirki araçäklaer dikeldildi.

Bolup geçen bu taryhy zulum we ajy hakykat ähli iranda yaşaýan milletleriñ wekilleriniñ tarapyndan resmiyete tanalmalydyr hem-de her bir türkmen milli hereketiniñ platformasyna girizilmelidir.

2- Bu güne çenli Eýrandaky zulum astynda ýaşaýan halklaryñ wekilleriniñ tarapyndan milli meseläniñ çözgüdi hökmünde iki ýol orta atyldy:

Birinjisi, häzirki Eýranyñ siýasy düzüminden çykyp her milletiñ özi özbaşdak milli döwletini döretmegi. Eger şeýle ýagdaý öñe gelse, onda Şurewi dargandan soñ bolşy ýaly, her millet öz ukybyna görä döwlet gurjagy düşnükli meseledir. Şeýle bir ýagdayda biziñ (TM-DHniñ) pozisýamyz, häzirki modern dünýämize uýgunlykda açyk hem demokratik sistemli bir milli we laik döwlet gurulmakdyr.

Öñe sürülen ikinji çözgüt bolsa, häzirki Eýranyñ çäginde bir fedral sistem esasynda her millet öz ýaşaýan topraklarynda milli hukuklaryna eýe bolmagy. Bilşimiz ýaly ýurduñ fedral sistemde dolandyrylmagynyñ modern görnüşleri bu güne çenli dünýäniñ ençeme ýurtlarynda amala aşyryldy. Bu sistemiñ umumy esaslary hem-de Eýranyñ şertlerinde bolup biljek aýratynlyklary hakynda ençeme kitapdyr maklalar ýazyldy we ýazylýar. Biziñ düşünjämize görä Eýranyñ taryhy şertlerinde milli meseläniñ bu sistem bilen çözülmegi diñe aşakdaky iki şertiñ ýerine ýetirilmegi bilen hakykata öwrülip biler:

A- Fedral sistem häzirki yokardan, pars bolmadyk milletleri parçalap yok etmek maksady bilen döredilen we döredilýän jografi bölünşikler esasynda däl-de eýsem, milletler esasynda we olaryñ ata-baba ýaşap gelen topraklaryny olaryñ milli çygry hökmünde resmiýete tanalmagy bilen,

B- Geçen 80 ýylyñ dowamynda, kolonýalistik siýasatlaryñ netijesinde zulum astynda ýaşaýan milletlere ýetirilen ähli maddi we ruhy ziýanlaryñ ödelmegi(jobran edilmegi) we gaýtaryp berilmegi. Bu bolsa diñe “teb-ize mosbät” ýagny halklardan alynan zatlary olara bir näçe ýylyñ dowamynda artykmaç budjeler sarp edilmegi bilen gaýtarylmagy we 80 ýyllykda düşen ýaralarynyñ bejerilmegi bilen bolup biler. Biziñ düşünşimize görä bu islegler 1357-nji şemsi ýylynda biziñ milletimiziñ tarapyndan bir agyzdan aýdyñ şygarlar arkaly yglan edildi. Galyberse-de dünýäniñ bütin halklarynyñ maddi we ruhy haklarynyñ goralmalydygy, ähli döwletleriñ tarapyndan ykrar edilen “Halkara Ynsan Haklary”nyñ aýry-aýry maddalarynda-da aç-açan yglan edilipdir. Hut şonuñ üçin hem bu kanuny islegler, her bir milli hereketiñ platformasyna girizilmelidir.

3- Bulardan soñ iñ esasy mesele “her milletiñ öz ykbalyny özi kesgitlek hakydyr”. Bu hak-da “ynsan haklary” we beýleki “halkara şertnamalar”da doly ykrar edilen meseledir. Bu günki dünýäde demokrasýany iñ azyndan sözde inkär edýän hiç bir döwlet ýa siýasy gurama ýok diýen ýalydyr. Aslynda demokrasýanyñ mazmuny “ynsanlaryñ öz ykbalyny özi kesgitlemek haky” dimekdir. Biziñ düşünjämize görä hiç bir milli hereketiñ, öz halkynyñ bu hukugyndan geçmäge, ýagny azad-erkin hem garaşsyz ýaşamak ýaly mukaddes hem demokratik hukugyna göz ýummaga haky ýokdur.

Türkmen Milli-Demokratik Hereketiniñ daşary ýurtlarda ýaşaýan türkmenler üçün göz öñünde tutýan wezipeleri:

1- Biziñ milletimize we beýleki zulum astynda ýaşaýan halaklara bolýan wahşyçylykly hem jenaýatkärçilikli basgylary we fars sowonizmin elhenç keşbini ähli adamzat toplumlarynyñ öñünde yzygiderli paş edip durmak. Munuñ üçin bolsa başda Birleşen Milletler Guramasy bolmak bilen ähli halkara siýasy, jemgiyetçilik, ynsan haklaryny goraýjy guramalardyr jemgiýetlere, şonuñ ýaly hem demokratik we dünýäde demokrasýanyñ ýerleşmegini goldaýan döwletleriñ ýolbaşçylaryna ýüzlenip hatlar ibermeli we olar bilen gatnaşyklar ýola goýulmalydyr. Bu işi yzygiderli alyp barar ýaly bar güýjümizi bir ýerik we bir maksat üçin birikdirmelidirler.

2- Içerde bolup geçýän ähli milli hereketleri goldamalidir. Şonuñ ýaly-da üstüne howp abanýan syýasy aktivistlerimizi halkara guramalaryñ üsti bilen goramalydyrlar.

3- Daşary ýurtlardaky beýleki zulum astynda ýaşaýan halklaryñ wekilleri bilen çykalga ýollary tapmak hem-de olar bilen bilelikde hereket etmek ugrunda yzygiderli arkalaşyk etmelidirler.

Türkmen Milli-Demokratik Hereketi (TM-DH), juni 2005